ആഷിഖ് അലി
ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള കേരളം, ജനാധിപത്യ വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ലോകത്തിന് തന്നെ മാതൃകയാക്കാവുന്ന ഒരു പരീക്ഷണശാലയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം സംസ്ഥാനങ്ങളിലും തദ്ദേശഭരണം എന്നത് കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാനുള്ള ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥ സംവിധാനം മാത്രമായി ചുരുങ്ങുമ്പോൾ, കേരളത്തിലെ പഞ്ചായത്തുകളും നഗരസഭകളും കോർപ്പറേഷനുകളും സവിശേഷമായ സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
2025 ഡിസംബറിൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഈ ജനാധിപത്യ പരീക്ഷണത്തിലെ നിർണ്ണായകമായ ഒരു ഘട്ടത്തെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. കേവലം ഭരണനിർവഹണത്തിനായുള്ള ജനപ്രതിനിധികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക എന്നതിലുപരി, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസന മാതൃകയുടെയും, രാഷ്ട്രീയ ഗതിവിഗതികളുടെയും, ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിന്റെയും ഒരു വിലയിരുത്തൽ കൂടിയായി ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാറുന്നു. 2.84 കോടിയിലധികം വരുന്ന വോട്ടർമാർ തങ്ങളുടെ സമ്മതിദാന അവകാശം വിനിയോഗിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ, അത് കേരളത്തിലെ പഞ്ചായത്തീരാജ് സംവിധാനത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമതയുടെയും ജനകീയതയുടെയും മാറ്റുരയ്ക്കൽ കൂടിയാകുന്നു.
കേരളത്തിലെ പഞ്ചായത്തീരാജ്: ചരിത്രവും ഘടനയും
2025-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ, കേരളത്തിലെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സംവിധാനത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പരിണാമവും അതിന്റെ ഘടനാപരമായ സവിശേഷതകളും വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. 1957-ൽ ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ആദ്യ സർക്കാർ രൂപീകരിച്ച ഭരണപരിഷ്കാര കമ്മിറ്റി മുതൽ അധികാര വികേന്ദ്രീകരണത്തിനായുള്ള ശ്രമങ്ങൾ കേരളത്തിൽ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ 1992-ൽ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ 73, 74 ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികളാണ് ഇതിന് കൃത്യമായ രൂപം നൽകിയത്. ഇതിന്റെ ചുവടുപിടിച്ച് 1994-ൽ നിലവിൽ വന്ന ‘കേരള പഞ്ചായത്തീരാജ് ആക്റ്റ്’, ‘കേരള മുനിസിപ്പാലിറ്റി ആക്റ്റ്’ എന്നിവയാണ് സംസ്ഥാനത്തെ തദ്ദേശഭരണത്തിന്റെ നട്ടെല്ല്.
ഈ നിയമം വിഭാവനം ചെയ്ത പഞ്ചായത്തീരാജ് സംവിധാനത്തിന് പ്രധാനമായും അഞ്ച് സവിശേഷതകളാണുള്ളത്, അവ ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും നിർണ്ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. ഒന്നാമതായി, ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് സംവിധാനം. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്, ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് തലങ്ങളിലായി അധികാരം വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ ഓരോ വോട്ടറും ഈ മൂന്ന് തലങ്ങളിലേക്കുമുള്ള പ്രതിനിധികളെ ഒരേസമയം തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നത് കേരളത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയുടെ മാത്രം പ്രത്യേകതയാണ്. ഭരണനിർവഹണത്തിൽ സുതാര്യതയും പങ്കാളിത്തവും ഉറപ്പാക്കുന്ന ‘ഗ്രാമസഭ’കളാണ് രണ്ടാമത്തെ സവിശേഷത. വാർഡ് തലത്തിൽ നടക്കുന്ന ഗ്രാമസഭകളിൽ ഓരോ വോട്ടറും അംഗങ്ങളാണ്, അവിടെ നിന്നാണ് വികസന പദ്ധതികൾ രൂപം കൊള്ളുന്നത്. മൂന്നാമതായി, അധികാരങ്ങളുടെയും സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും കൈമാറ്റം. കൃഷി, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ സുപ്രധാന വകുപ്പുകൾ തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കൈമാറിക്കൊണ്ട്, ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ജനപ്രതിനിധികളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി. നാലാമതായി, സംവരണം. സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിൽ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റമാണ് 50 ശതമാനം സ്ത്രീ സംവരണം കൊണ്ടുവന്നത്. അഞ്ചാമതായി, സാമ്പത്തിക സ്വയംഭരണം. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പദ്ധതി വിഹിതത്തിന്റെ 35-40 ശതമാനം തുക തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് നൽകിക്കൊണ്ട് 1996-ൽ ആരംഭിച്ച ‘ജനകീയാസൂത്രണം’ (People’s Plan Campaign) എന്ന ജനകീയ പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിലെ വികസന കാഴ്ചപ്പാടുകളെ അടിമുടി മാറ്റിമറിച്ചു. ഈ ചരിത്രപരമായ അടിത്തറയിൽ നിന്നുകൊണ്ടാണ് 2025-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നത്.
2025-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഘടനയും വാർഡ് വിഭജനവും
ജനസംഖ്യാ വർധനവിനനുസരിച്ച് വാർഡുകളുടെ അതിർത്തി പുനർനിർണയിക്കുന്ന ‘ഡിലിമിറ്റേഷൻ’ (Delimitation) പ്രക്രിയ 2025-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ മുന്നോടിയായി നടന്നു. 2011-ലെ സെൻസസ് വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ‘Qfield’ എന്ന ആധുനിക മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷന്റെയും ജി.ഐ.എസ് (GIS) സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും സഹായത്തോടെയാണ് വാർഡ് വിഭജനം പൂർത്തിയാക്കിയത്. ഇതിന്റെ ഫലമായി സംസ്ഥാനത്തൊട്ടാകെ 23,576 വാർഡുകളായാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നത്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ, ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ, ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ, മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ, കോർപ്പറേഷനുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന 1,200 തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കാണ് ജനവിധി.
സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം 2.84 കോടി(2,84,30,761 )വോട്ടർമാരാണ് അന്തിമ പട്ടികയിലുള്ളത്. ഇതിൽ പുരുഷന്മാരേക്കാൾ(1,34,12,470 കോടി) കൂടുതൽ സ്ത്രീ വോട്ടർമാരുണ്ട് (1,50,18,010 കോടി) എന്നത് കേരളത്തിന്റെ സ്ത്രീപക്ഷ ഡെമോഗ്രാഫിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ട്രാൻസ്ജെൻഡർ (281) വോട്ടർമാരുടെ പങ്കാളിത്തവും പ്രവാസി വോട്ടർമാരുടെ സാന്നിധ്യവും (നേരിട്ട് വോട്ട് ചെയ്യണം എന്ന നിബന്ധനയോടെ) ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ കൂടുതൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ മേഖലയിൽ ഒരു വോട്ടർ മൂന്ന് വോട്ടുകൾ (ഗ്രാമം, ബ്ലോക്ക്, ജില്ല) ചെയ്യുമ്പോൾ നഗരസഭകളിലും കോർപ്പറേഷനുകളിലും ഒരു വോട്ട് മാത്രമേ ചെയ്യേണ്ടതുള്ളൂ. ഇതിനായി മൾട്ടി-പോസ്റ്റ് ഇലക്ട്രോണിക് വോട്ടിംഗ് യന്ത്രങ്ങളാണ് (EVMs) ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഡിസംബർ 9, 11 തീയതികളിലായി രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളായാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങളും വികസന അജണ്ടകളും
കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വേദി കൂടിയാണിത്. 2026-ൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ‘സെമി ഫൈനൽ’ എന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (UDF), ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (LDF) എന്നിവർ തമ്മിലുള്ള ദ്വി-മുന്നണി പോരാട്ടത്തിനപ്പുറത്തേക്ക്, ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യത്തിന്റെ (NDA) വളർച്ചയും, ട്വന്റി-20 (Twenty20), ആം ആദ്മി പാർട്ടി തുടങ്ങിയ പുത്തൻ രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ കടന്നുവരവും മത്സരത്തെ ബഹുതല സ്പർശിയാക്കുന്നു.
‘നവകേരളം’ എന്ന വികസന മുദ്രാവാക്യവുമായാണ് എൽ.ഡി.എഫ് ജനങ്ങളെ സമീപിക്കുന്നത്. അതിദരിദ്രരെ കണ്ടെത്താനും പുനരധിവസിപ്പിക്കാനുമുള്ള പദ്ധതികൾ, ലൈഫ് മിഷൻ വഴിയുള്ള ഭവന നിർമ്മാണം, ക്ഷേമ പെൻഷനുകൾ എന്നിവയാണ് അവരുടെ പ്രധാന ആയുധങ്ങൾ. പഞ്ചായത്തീരാജ് സംവിധാനത്തിലൂടെ നടപ്പിലാക്കിയ ജനകീയ ഹോട്ടലുകളും, കാർഷിക വികസന പദ്ധതികളും അവർ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു. മറുവശത്ത്, മാലിന്യ സംസ്കരണത്തിലെ പാളിച്ചകൾ (ബ്രഹ്മപുരം വിഷയം), ക്ഷേമ പെൻഷൻ വിതരണത്തിലെ കാലതാമസം, സഹകരണ മേഖലയിലെ അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ (കരുവന്നൂർ ബാങ്ക് വിഷയം), വന്യജീവി ശല്യം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളാണ് യു.ഡി.എഫ് പ്രധാനമായും ചർച്ചയാക്കുന്നത്. 1996-ലെ ജനകീയാസൂത്രണത്തിന് ശേഷം തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച വലിയ തോതിലുള്ള ഫണ്ടുകൾ എങ്ങനെ വിനിയോഗിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ ഓഡിറ്റിംഗ് കൂടിയാണ് പ്രതിപക്ഷം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. നഗരസഭകളിലെ മേയർ സ്ഥാനങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ എൻ.ഡി.എയും, കോർപ്പറേറ്റ് സോഷ്യൽ റെസ്പോൺസിബിലിറ്റിയുടെ (CSR) മാതൃകയിൽ കിഴക്കമ്പലത്ത് വിജയിച്ച ‘ട്വന്റി-20’ മോഡൽ മറ്റ് നഗരങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമവും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ വേറിട്ടതാക്കുന്നു.
2025-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന സവിശേഷത നിർമ്മിത ബുദ്ധിയുടെ (Artificial Intelligence) നിയന്ത്രിത ഉപയോഗമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിൽ ‘ഡീപ് ഫേക്കുകൾ’ (Deepfakes) ഉപയോഗിക്കുന്നത് തടയാൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ കർശന നിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടുണ്ട്. AI ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന പോസ്റ്ററുകളിലും ഓഡിയോകളിലും അത് കൃത്രിമമാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ലേബലുകൾ നിർബന്ധമാക്കി. ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അതിപ്രസരം എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കാം എന്നതിന് കേരളം പുതിയൊരു മാതൃക സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്.
കൂടാതെ, യുവജനങ്ങളുടെ വർധിച്ച പങ്കാളിത്തം ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രകടമാണ്. എം.എസ്.എഫ്, കെ.എസ്.യു, എസ്.എഫ്.ഐ, തുടങ്ങിയ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനകളിൽ നിന്നും നിരവധി സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരരംഗത്തുണ്ട്. വാർഡ് മെമ്പർ മുതൽ പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റ് വരെയാകാൻ യുവാക്കൾക്ക് അവസരം ലഭിക്കുന്നത് തദ്ദേശ ഭരണത്തിൽ പുതിയ ഊർജ്ജവും ആശയങ്ങളും കൊണ്ടുവരാൻ സഹായിക്കും. വയോജനങ്ങളുടെ മാത്രം കൈകളിൽ അധികാരം കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന പ്രവണതയിൽ നിന്ന് മാറി, ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിന്റെ പ്രതിനിധികൾ ഭരണത്തിലേക്ക് വരുന്നത് പഞ്ചായത്തീരാജ് സംവിധാനത്തെ കൂടുതൽ ആധുനികവൽക്കരിക്കും.
വെല്ലുവിളികളും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും
അധികാര വികേന്ദ്രീകരണം ശക്തമാണെങ്കിലും, തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ നേരിടുന്ന സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ ഒരു പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയമാണ്. സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക ഞെരുക്കം കാരണം പ്ലാൻ ഫണ്ടുകളും ക്ഷേമ പെൻഷനുകളും നൽകുന്നതിൽ വരുന്ന കാലതാമസം തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് തൊട്ടുമുമ്പ് പെൻഷൻ കുടിശ്ശിക തീർക്കാൻ സർക്കാർ ശ്രമിച്ചത് ഇതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം വെളിവാക്കുന്നു. കൂടാതെ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചെലവുകൾ കുതിച്ചുയരുന്നതും ഒരു വെല്ലുവിളിയാണ്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വാർഡിൽ 25,000 രൂപയും ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിൽ 1.5 ലക്ഷം രൂപയും മാത്രമേ ചെലവാക്കാവൂ എന്ന് കമ്മീഷൻ നിഷ്കർഷിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണത്തിന്റെയും മറ്റും പശ്ചാത്തലത്തിൽ യഥാർത്ഥ ചെലവ് ഇതിലും എത്രയോ മടങ്ങാണ്. ഇത് സാധാരണക്കാർക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാനുള്ള അവസരത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നുണ്ടോ എന്നതും അക്കാദമിക് തലത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ട വിഷയമാണ്
ചുരുക്കത്തിൽ, 2025-ലെ കേരള തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കേവലമൊരു രാഷ്ട്രീയ പ്രക്രിയയല്ല, മറിച്ച് അധികാര വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ കേരളാ മോഡലിന്റെ ഒരു പുനഃപരിശോധനയാണ്. 1994-ലെ പഞ്ചായത്തീരാജ് നിയമം വിഭാവനം ചെയ്തതുപോലെ, ഗ്രാമസഭകളിലൂടെയും വികസന സെമിനാറുകളിലൂടെയും ജനങ്ങൾ ഭരണത്തിൽ നേരിട്ട് ഇടപെടുന്ന ഒരു സംസ്കാരം കേരളത്തിൽ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. മാലിന്യ സംസ്കരണം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, നഗരവൽക്കരണം തുടങ്ങിയ ആധുനിക വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാൻ തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ എത്രത്തോളം പ്രാപ്തമാണ് എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം കൂടിയാകും ഈ ജനവിധി. ജനാധിപത്യം താഴെത്തട്ടിലേക്ക് ഇറങ്ങിചെല്ലുമ്പോൾ മാത്രമേ വികസനം പൂർണ്ണമാകൂ എന്ന ഗാന്ധിയൻ ദർശനത്തിന്റെ പ്രായോഗിക ആവിഷ്കാരമാണ് കേരളത്തിൽ നടക്കുന്നത്. രാഷ്ട്രീയ കക്ഷികൾക്കും മുന്നണികൾക്കുമപ്പുറം, പ്രാദേശിക വികസനത്തിനും ജനകീയ ആസൂത്രണത്തിനും മുൻഗണന നൽകുന്ന ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം, ഇന്ത്യയിലെ ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിന് തന്നെ മാതൃകയാക്കാവുന്ന പാഠങ്ങൾ നൽകുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല.
References
- “Economic Review 2024.” Kerala State Planning Board, Government of Kerala, 2024.
- “Kerala Panchayat Raj Act, 1994.” Local Self Government Department, Government of Kerala, 1994.
- “Delimitation of Wards using QField and GIS.” Delimitation Commission of Kerala, 2025.
- State Election Commission, Kerala. “Press Release: Final Voters List 2025.” 25 Oct. 2025.
- “Kerala Local Body Elections 2025 to be Held in Two Phases.” The Hindu, 10 Nov. 2025.
